Znieczulenie zewnątrzoponowe

W Szpitalu św. Zofii rodząca może korzystać z wielu form łagodzenia bólu porodowego, zarówno tych niefarmakologicznych, do których zaliczamy kąpiel w ciepłej wodzie, popularny TENS czy aromaterapię, jak i farmakologicznych takich jak gaz medyczny Entonox, który posiada działanie uspokajające i przeciwlękowe czy znieczulenie zewnątrzoponowe. Temu ostatniemu chcielibyśmy poświęcić ten wpis.

Co to jest znieczulenie zewnątrzoponowe?

Jest to ciągła analgezja zewnątrzoponowa polegająca na tym, że do przestrzeni zewnątrzoponowej (przestrzeń w obrębie kanału kręgowego) na poziomie odcinka lędźwiowego kręgosłupa przez igłę wprowadzany jest cewnik. Umożliwia on podawanie w sposób ciągły lub w odstępach czasu odpowiednich dawek leków znieczulających. Można także zastosować Analgezję podpajęczynówkową czyli podanie leków znieczulających do przestrzeni podpajęczynówkowej (bezpośrednio do płynu mózgowo rdzeniowego) w odcinku lędźwiowym.

Jak działa znieczulenie?

  • Złagodzenie bólu odczuwane jest już w 10-15 minut po podaniu pierwszej dawki leków. W zależności od potrzeb rodzącej i czasu trwania porodu podawane są kolejne dawki leków znieczulających.
  • Jeżeli konieczne są dodatkowe zabiegi po zakończeniu porodu – znieczulenie jest kontynuowane.
  • Po zakończeniu porodu cewnik zewnątrzoponowy jest bezboleśnie usuwany.
  • Decyzję o podaniu pacjentce znieczulenia podejmują wspólnie - lekarz anestezjolog i lekarz położnik na podstawie oceny sytuacji klinicznej pacjentki i wskazań do tego zabiegu.
  • Znieczulenie porodu jest bezpłatne – finansowane przez NFZ.
  • W naszym Szpitalu Zespół anestezjologiczny jest dedykowany do pracy w Bloku Porodowym.

Warto wiedzieć!

  • Decyzję o podaniu pacjentce znieczulenia podejmują wspólnie - lekarz anestezjolog i lekarz położnik na podstawie oceny sytuacji klinicznej pacjentki i wskazań do tego zabiegu.
  • Znieczulenie porodu jest bezpłatne – finansowane przez NFZ.
  • W naszym Szpitalu Zespół anestezjologiczny jest dedykowany do pracy w Bloku Porodowym.

Przeciwwskazania do podania znieczulenia

Bezwzględne przeciwwskazania: 

  • Zaburzenia krzepnięcia, przyjmowanie leków przeciwzakrzepowych, małopłytkowość < 100 tys.
  • Uczulenie na leki znieczulenia miejscowego.
  • Niektóre choroby ośrodkowego układu nerwowego.
  • Zakażenie/ zmiany skórne w miejscu planowanego wkłucia.
  • Uogólniona infekcja (gorączka, podwyższone parametry stanu zapalnego).
  • Niektóre choroby i wady serca.

Względne przeciwwskazania:

  • Rozległy tatuaż na plecach pokrywający miejsce wykonania znieczulenia.
  • Wady kręgosłupa (rozszczep kręgosłupa, wpukilny i wypukliny krążków międzykręgowych w odcinku lędźwiowym kręgosłupa).
  • Stan po operacjach kręgosłupa w odcinku lędźwiowym.
  • Bóle kręgosłupa i rwa kulszowa.

Zalety znieczulenia:

  • Zmniejszenie bólu porodowego – nawet do 80%.
  • Nie wpływa na karmienie piersią.
  • Nie wpływa na stan świadomości kobiety.
  • Działa rozluźniająco.

Znieczulenie zewnątrzoponowe - możliwe działania niepożądane

  • Obniżenie ciśnienia tętniczego krwi (1:7).
  • Niepełne znieczulenie: „w łaty” lub znieczulenie jednostronne (1:8).
  • Świąd skóry (1:50).
  • Niezamierzone uszkodzenie naczynia krwionośnego (1:70).
    lub nakłucie opony twardej (1:100).
  • Przejściowe zaburzenia czucia (1:1000).

Ważne!

Ból pleców w połogu  najczęściej jest związany z fizjologiczną zmianą postawy po przebytym porodzie a nie podaniem znieczulenia.

FAQ - najczęściej zadawane pytania

  • Kiedy najlepiej podać znieczulenie?

Znieczulenie najlepiej jest podać, kiedy są odpowiednie warunki położnicze – odpowiednie rozwarcie szyjki macicy i odpowiednie ułożenie dziecka – oceny dokonuje wspólnie zespół lekarzy położników i anestezjologów.

  • Czy podanie znieczulenia boli?

Może boleć jedynie ukłucie podczas znieczulenia skóry (ma tutaj miejsce wprowadzenie cieniutkiej igły i podanie leku znieczulającego skórę).

  • Jakich partii ciała nie czuje się po podaniu znieczulenia?

Część pacjentek odczuwa zmianę czucia nóg. Ruchomość nóg jest jednak zwykle zachowana. Jeśli kobieta nie jest pewna swoich odczuć w nogach warto poprosić o asystę w czasie np. korzystania z toalety.

  • Czy po podaniu znieczulenia można przyjmować pozycje wertykalne?

Jak najbardziej można przyjmować pozycje wertykalne wygodne dla kobiety rodzącej.

  • Czy niezbędne jest ciągłe monitorowanie KTG porodu?

Tak, monitorowanie porodu jest niezbędne po podaniu znieczulenia. W Bloku Porodowym Szpitala jest możliwość użycia przenośnego aparat KTG, który pozwala przyjmować wygodne pozycje czy odbyć poród w wodzie.

  • Jak długo działa znieczulenie?

Jest to kwestia indywidualna dla każdej kobiety. Po podaniu pierwszej dawki lekarz anestezjolog może podać kolejne jeśli ból powraca lub poród się przedłuża.

  • Czy znieczulenie może nie zadziałać?

Znieczulenie może nie wyeliminować bólu całkowicie i zależy to od indywidualnych predyspozycji pacjentki. Jednakże ulga w bólu jest znacząco odczuwalna.

  • Czy podanie znieczulenia wpływa na:

- czas trwania porodu?

Podana w odpowiednim momencie pierwsza dawka znieczulenia może wpłynąć na szybsze rozwieranie się szyjki macicy.

- stan dziecka?

Znieczulenie nie powinno wpływać na stan dziecka po urodzeniu.

- częstość porodów zabiegowych?

To zależy od przebiegu porodu czy czasu podania znieczulenia i jest to kwestia bardzo indywidualna.

Opracowała Anna Skrzyniarz-Plutecka, lekarz anestezjolog.