Niefarmakologiczne metody łagodzenia bólu porodowego

Wiele kobiet na myśl o porodzie czuje silny lęk.

Zwykle jest on związany z obawą o zdrowie własne i dziecka, osobistą wydolność fizyczną w porodzie oraz ból.

Ten ostatni czynnik bywa czasem na tyle kłopotliwy, że ciężarne obserwują u siebie paniczny lęk przed skurczami porodowymi i towarzyszącymi im konsekwencjami.

Kluczową rolę w przygotowaniu do porodu i towarzyszących mu skurczy odgrywa świadomość rodzącej, z jakich niefarmakologicznych metod może korzystać sama oraz w towarzystwie osoby towarzyszącej i/lub położnej.

Zgodnie ze standardem organizacyjnym opieki okołoporodowej z 2019 roku: “Farmakologiczne metody łagodzenia bólu porodowego są wdrażane w przypadku braku oczekiwanej skuteczności zastosowanych metod niefarmakologicznych lub wystąpienia wskazań medycznych do ich zastosowania.”

Zastosowanie farmakologicznych metod łagodzenia bólu porodowego wymaga wzmożonego nadzoru zespołu położniczego oraz dodatkowego monitorowania rodzącej i dziecka (ciągły zapis KTG, pomiar stanu ogólnego nie rzadziej, niż co 5 min).

Z kolei niefarmakologiczne metody nie wymagają nasilonej obserwacji matki i dziecka, ponieważ niosą za sobą minimalne ryzyko powikłań.

Zgodnie z najnowszym podejściem do opieki okołoporodowej, położne i lekarze starają się minimalizować ilość wprowadzanych interwencji położniczych (np. znieczulenie zewnątrzoponowe), bowiem każda z nich pociąga za sobą ryzyko powikłań zarówno dla matki, jak i dla dziecka.

Wśród niefarmakologicznych metod łagodzenia bólu wyróżniamy:

  • Aktywność fizyczną rodzącej - przyjmowanie dogodnych pozycji zmniejszających odczucia bólowe, w szczególności: spacer, kołysanie całym ciałem lub samymi biodrami, przyjmowanie pozycji kucznej lub pozycji wertykalnych z wykorzystaniem sprzętów bloku porodowego takich jak: piłka, worek sako, drabinki, materac, sznury, czy krzesło porodowe;
  • Techniki oddechowe i ćwiczenia relaksacyjne - spokojny i miarowy oddech działa uspokajająco, uwalnia nagromadzone napięcie i poprawia samopoczucie kobiety, taki sposób na wyciszenie pozwala działać bardziej instynktownie w trakcie porodu; należy również pamiętać, iż odpowiednie dotlenienie matki wpływa na poziom tlenu przekazywany dziecku;
  • Masaż relaksacyjny - stosowanie 20- / 30- minutowych masaży w trakcie trwania porodu znacząco poprawia komfort rodzącej, pozwala zmniejszyć odczuwanie bólu w okolicy krzyżowo - lędźwiowej i zredukować lęk; ponadto, u masowanych pacjentek odnotowano lepsze wyniki pomiaru ciśnienia krwi;
  • Ciepłe lub zimne okłady w okolicach odczuwania bólu - ciepło działa miejscowo poprzez podniesienie temperatury skóry i najbliższych tkanek, nasila krążenie i metabolizm, a tym samym zmniejsza skurcz mięśni i podwyższa próg bólu, dodatkowo działa uspokajająco na kobietę; zimne okłady z kolei bywają pomocne przy bólach kostno - stawowych, dzięki obniżeniu temperatury, rodząca doświadcza spowolnionego przesyłania bólu (zjawisko drętwienia przez zimno), zimno zmniejsza także obrzęk i chłodzi skórę;
  • Przezskórną stymulację nerwów (Transcuteneous Electrical Nerve Stimulation – TENS) - za sprawą 4 elektrod umieszczonych na skórze, kobieta (przy użyciu pilota) samodzielnie steruje natężeniem impulsów elektrycznych, nie znoszą one całkowicie odczuć bólowych, ale pozwalają się zrelaksować i zahamować świadomość bólu, TENS może zwiększać miejscową produkcję endorfin;
  • Immersję wodną - woda przynosi duże korzyści w porodzie zarówno pod prysznicem, jak i w wannie; hydroterapia zmniejsza napięcie mięśniowe, ból, a tym samym lęk u kobiety; za sprawą ciepła oraz uczucia zmniejszenia ciężaru (typowego dla zanurzenia w wodzie) dochodzi do podwyższenia stężenia oksytocyny i szybszego postępu porodu;

Każda z metod łagodzenia bólu porodowego jest dostosowywana do aktualnej sytuacji matki i dziecka oraz preferencji rodzącej.

Nie ma procedury, która przyniesie bezwarunkowo ulgę każdej kobiecie, dlatego warto w tej kwestii zaufać swojej położnej, by mogła zgodnie z najnowszą wiedzą medyczną i doświadczeniem dopasować najbardziej optymalną drogę uśmierzania dolegliwości.

Joanna Baranowska, położna

Wielkość fontu
Wysoki kontrast